Thursday, 20 March 2008

Οι απάτριδες Ντάλτον θα πάρουν την εκδίκησή τους στην No man's land

Στο μυαλό μου, τα απογεύματα των αδερφών Κοέν είναι ποτισμένα στο αλκοόλ και τον καπνό ενός saloon. Εκεί αράζουν και μπεκροπίνουν παρέα με τους Ντάλτον, κοροϊδεύοντας τον Λούκυ που έκοψε το τσιγάρο για να τον γουστάρουν οι τηλεορασόπληκτοι και επιδερμικά υπεύθυνοι Αμερικανοί. Είμαι σίγουρη πως βαθιά μέσα τους δεν μισούν τον Λούκυ -απλά βλέπουν πίσω από το κλαράκι που στριφογυρίζει στα δόντια του την απύθμενη υποκρισία ενός comme il faut σημερινού αυτόκλητου συνοριοφύλακα στα όρια του Μεξικό να παρεϊζει με την εκ μετάθεσης βλακεία του -κατά τα άλλα- συμπαθούς Ραν Ταν Πλαν. Σε κάποια τέτοια συνάντηση, λοιπόν, θα έπεσε στο τραπέζι το όνομα του Άντον. Το αρνητικό του Λούκυ είμαι σίγουρη πως θα στοίχειωσε τα όνειρα των Κοέν για χρόνια πριν αποφασίσουν να του δώσουν το βήμα που του έπρεπε.

Πολλοί βιάστηκαν να μιλήσουν για το πρόσωπο του «απόλυτου κακού», μαζί και ο πεπειραμένος και συνάμα απογοητευμένος σερίφης σιάζοντας ταυτόχρονα το αστεράκι του στο πουκάμισο. Υπάρχει, όμως, μία βαθύτερη έννοια δικαίου και αδικίας που οι Κοέν αναγνωρίζουν πάντα στους ήρωές τους. Κι ανάμεσα σε αυτήν την καλά κρυμμένη αίσθηση τιμής και το λαϊκό προσκύνημα στον βωμό της ανθρώπινης ζωής οι Κοέν βρίσκουν τη μαγιά να απλώσουν το χιούμορ τους σαν σεντόνι χλωριωμένο. Οι περισσότεροι γαλουχηθήκαμε μέσα στη μάχη, μάθαμε να βλέπουμε παντού δύο στρατόπεδα· το Καλό και το Κακό, η Δεξιά και η Αριστερά, ο Άνδρας και η Γυναίκα, το Μαύρο και το Άσπρο. Τα παραμύθια τόνωσαν αυτήν την επιμελώς καλλιεργούμενη πόλωση -στα μάτια μας ο τζίτζικας θα είναι πάντα ένας αγύρτης παράφωνος απόκληρος και το μυρμήγκι ο συνδυασμός της πιο καλολαδωμένης μηχανής με την Μητέρα Τερέζα. Κάθε προσπάθεια αναγνώρισης μεσοδιαστήματος σε αυτόν τον πολωτικό μηχανισμό καταλήγει ή σε κλισέ ή σε ναρκοπέδιο. Η φράση «υπάρχει και το γκρι», για παράδειγμα, μόνο εμετικούς συνειρμούς φέρνει στο μυαλό. Παίζουμε, λοιπόν, safe και διαλέγουμε πλευρές. Το Hollywood σίγουρα έχει επιλέξει την δική του -οι μανιέρες είναι, άλλωστε, απαραίτητες αν θες να καλλιεργήσεις κοινά σε βάθος χρόνου.

Ο Άντον, όμως, μας επισκέφθηκε ένα ανοιξιάτικο βράδυ για να αλλάξει αυτήν την κακοφορμισμένη ισορροπία. Αν τον συναντούσες ένα απόγευμα σε καφέ θα πίστευες ότι ο μπαμπάς του τον ξέχασε σε κάποια ντουλάπα πίσω στα '70s και βγήκε τώρα τελευταία μην γνωρίζοντας ότι της μόδας είναι μεν οι φράντζες αλλά όχι σαν τη δικιά του. Αστείο; Όχι πολύ -όχι μπροστά σε όλη αυτή τη σαρδόνια φάρσα που έχουν στήσει οι Κοέν στην ταινία. Η φράντζα του Άντον είναι το αστείο που προοριζόταν για το εκπαιδευμένο καλά από το Hollywood κοινό τους. Η υπόλοιπη ταινία είναι μία σοπενχαουρική ελεγεία στην «τραγικωμική» ουσία της ανθρώπινης ύπαρξης.

Ένας σερίφης πασχίζει να διασώσει από τα νύχια του αδίστακτου κακοποιού έναν μικροαπατεώνα και την γυναίκα του. Έναν μικροαπατεώνα που όμως με χαρακτηριστική ευκολία οικειοποιήθηκε τα εκατομμύρια που βρήκε σε ένα σκηνικό μακελειού στην έρημο. Μία γυναίκα, καθόλα μέσα στα πρότυπα της γυναίκας η οποία υφίσταται τις συνέπειες από τις «ανδροδουλειές» του βλάχου συζύγου της, η οποία όμως φαίνεται να αποζητά περισσότερο την αποδοχή της κακότροπης μητέρας της από αυτήν του άνδρα της. Εις μάτην. Όλος ο κόπος του σερίφη δεν θα είναι αρκετός για να αποτρέψει τα χειρότερα. Βουτηγμένος μέσα στην ρουτίνα, την σιγουριά ότι ξέρει να διαχωρίζει το κακό από το καλό και την αναδυόμενη αίσθηση ανημπόριας και απογοήτευσης μπροστά στην παντοδυναμία του vicious Υπερανθρώπου των ημερών, ο σερίφης μετράει πτώματα μέσα στην τρύπα του ντόνατ. Ο ακόμη γηραιότερος πατέρας του έχει ήδη συμφιλιωθεί με την αιωνόβια, βαμπιρική νομίζεις, ύπαρξη του Κακού· τόσο που ο ίδιος αποτελεί παρακλάδι μίας φάρας που είναι ταγμένη στην προάσπιση του Καλού. Αποτυγχάνοντας παρόλα αυτά και προτιμώντας να αποσυρθεί στην σπηλιά του Αλή Μπαμπά αδιαφορώντας για τον έξω κόσμο. Πεπεισμένος πως «αυτός ο κόσμος δεν θ' αλλάξει ποτέ». Και προτιμώντας αυτήν ακριβώς την βεβαιότητα από την εξερεύνηση του άλλου στρατοπέδου.

Στο κατόπι του Άντον, που βρίσκεται στο κατόπι του μικροαπατεώνα Llewelyn Moss, ξεχύνεται και ο Carson Wells, ένας μεγαλοαπατεώνας του Καλού. Και βγαίνει από το σκηνικό από τα πρώτα κιόλας βήματά του στα σκαλιά. Η εικόνα του να προπορεύεται στη σκάλα, η εικονοποίηση της ύβρεως αυτού που τοποθετεί τον εαυτό του πάντα ένα βήμα μπροστά από τους άλλους, προάγγελος μόνο κακών είναι. Λίγο αργότερα ο Carson μετριέται σε λίτρα αίματος στην μοκέτα ενός ξενοδοχείου -ενός τόπου που αποτελεί πατρίδα μόνο για κάποιους ξεχασμένους beats. Μέσα από όλο αυτό το κυνηγητό ένα ερώτημα προβάλλει ολοένα και πιο έντονα -ποιος είναι ο Άντον; Αυτός ο κινούμενος όλμος, που ανοίγει κλειδαριές με τον πιο παράξενο τρόπο ever, που τηρεί την αντρίκια υπόσχεσή του στο θήραμά του -σχιζοφρενικά μεταφρασμένη στο μυαλό του, που σέρνει τον θάνατο αργά σε γωνίες και διαδρόμους...

Περίτεχνα καμία πληροφορία γύρω από τη ζωή του Άντον δεν θα μας πουν οι Κοέν. Αφήνοντας πονηρά, και σταδιακά, τους δικούς τους άσσους στην πράσινη τσόχα. Με τελευταίο, και μεγαλειώδη για τη δική μου αισθητική, την συνάντηση του λαβωμένου -από κακορίζικη συγκυρία- ´Αντον με δύο παιδιά στο τέλος της ταινίας. Η προσωποποίηση του «απόλυτου Κακού» (ξερνάω όμως) θα πληρώσει ακριβά ένα πουκάμισο με αντάλλαγμα την ελευθερία του. Και τα δύο πιτσιρίκια θα διαπληκτιστούν για την μοιρασιά -εκεί, πάνω στα ποδήλατά τους, λίγες στιγμές μετά την παρουσία τους ενώπιον ενός δυστυχήματος. Η θύμηση της τρομακτικής εικόνας ενός τροχαίου θα σβηστεί με λίγα δολλάρια, η φιλία τους εύκολα θα γίνει παζάρι στην αγορά ενός πουκαμίσου, η υπόνοια ότι αυτός που στέκεται ενώπιόν τους κάτι ύποπτο κουβαλά στο λαβωμένο του χέρι καθόλου δεν τους ταλανίζει. Δίνοντας υπόσχεση ότι το «Κακό» δεν θα πάψει ποτέ -και δικαιώνοντας, φαινομενικά, έτσι τον μπαμπά σερίφη.

Γιατί στο βάθος οι Κοέν μειδιούν στον καθρέφτη τους. Χτυπώντας συγκαταβατικά την πλάτη μας και ψιθυρίζοντας πως η απολυτότητα είναι μόνο για τον Λούκυ -το ναρκοπέδιο είναι για αυτούς που όντως θέλουν να μάθουν να ψάχνουν. Μόνο το απόλυτο Κακό, λοιπόν, δεν αντιπροσωπεύει ο Άντον. Το μυστήριό του θα πλανάται αιώνια πια, αποτυπωμένο στην ταινία, και θα ουρλιάζει σε σκοτεινούς διαδρόμους ξενοδοχείων πως για αυτόν δεν υπάρχει Καλό και Κακό. Υπάρχει ένας κώδικας τιμής. Που, πρόσεξε, αν σε βρει ενάντιο θα σε βρει να υπερασπίζεσαι έναν μικροαπατεώνα, έναν βλάκα, έναν παραιτημένο και την υπόνοια της μελλοντικής προδοσίας. Πιάσε μετά από αυτά τον άσσο που πέταξαν οι Κοέν και αναλογίσου αν είναι καλύτερη μία παρτίδα με τους Ντάλτον ή να χαζεύεις τον Ραν Ταν Πλαν να κυνηγά την ουρά του ξεφτιλίζοντας κάθε έννοια χρήσιμου στο αφεντικό σκύλου.

Update: Οι φίλοι μπορούν να επικοινωνούν με μυστήριους τρόπους καμιά φορά. Έτσι, με τον αγαπημένο μου Ηλία ανεβάσαμε την ίδια μέρα τα κείμενά μας για την ταινία -τυχαία. Σας συνιστώ να πάτε από εκεί. Γιατί, σε αυτό το ιδιότυπο ηλεκτρονικό αλισβερίσι, η ματιά του Ηλία προσθέτει χρυσό στο σεντούκι μας. Respect man.

12 comments:

Paneris said...

ohhh yeaaaaah :)
Now i see...

Σε ευχαριστώ που με βάζεις στη διαδικασία να σκεφτώ για πράγματα που δεν μου αρέσουν...

Καλησπέρα

Βάσκες said...

Καλησπέρα. Όμορφο.

kioy said...

Καλησπέρα κια από μένα...

Γυρνώντας την ιστιοχώρα αποκτά μεγάλο ενδιαφέρον η αποκρυπτογράφηση αυτής της καλά βουτηγμένης στο μυστήριο ταινίας. Η δική σου οπτική, ενισχυόμενη και απ' τις πασιμφανές συγγραφικές σου κανότητες αποκτά ιδιαίτερο βάρος στον αναγνώστη! Συγχαρητήρια και για τον πολύ εύστοχο παραλληρισμό Ντάλτον και της ατσαλάκωτης εικόνας του Λούκυ με την δημιουργική ταυτότητα των Κοέν...

Ilias Dimopoulos said...

Αν και η διαφωνία μου, όπως πιθανόν θα διαβάσεις, είναι εμφανώς κάθετη σχεδόν στο σύνολο της ανάγνωσής σου (χωρίς πρόθεση να υπονομεύσω το πεπτικό σου, θεωρώ πως ο Anton αν όχι "το Απόλυτο Κακό" είναι το αποκρουστικό κλωνάρι μιας αδιάφορης εποχής) προτιμώ να εστιάσω σε μια σκηνή που χρησιμοποίησες εύστοχα: Την διαμάχη απληστίας των αδιάφορων κλώνων των αρχών (όχι τυχαία) των '80ς.
Είναι, μάλιστα το δεύτερο παράδειγμα που δίνει η ιστορία - το πρώτο ήταν στην αντίστοιχη σκηνή του παλτού με τον Brolin.
Το συμπέρασμα του πως η ίδια εποχή, εντελώς εκτός ελέγχου από τον παρωχημένο (αλλά για μένα και, νομίζω, και τους Cohen, αποφασιστικά συμπαθή σερίφη) γεννοβολά τέρατα διαφορετικών χνώτων παρόμοιας μπόχας.


Αλήθεια, εμείς οι καλογραφιάδες της απόστασης (μιλώ τουλάχιστον για τον εαυτό μου και όποιον αφορά), τι κάνουμε έναντι των συνεπειών της ορθογλώσσας μας, όταν βρεθούμε ενώπιον του Αντωνάκη;

Και τέλος μια ερώτηση προσωπικής ανάγνωσης του φιλμ - που, βέβαια, μπορεί και να οφείλεται σε λανθασμένη αντίληψη μου του κειμένου σου: Από που προκύπτει, ενδοφιλμικά, ο σαρκασμός σου απέναντι στον Σερίφη;

(Αλήθεια δεν θα 'χε τρελλή φάση να μάθαινε ο Tommy Lee ότι κάποιος εξέλαβε τον χαρακτήρα του έτσι;)

auburn Kate said...

θα με κανεις αν παω να δω την ταινία μου φαινεται ε;και δε νήθελα να τηη δω γιατι μου τη σπαει οσο δε φανταζεσαι ο Μπαρδέμ μάυτο το ηλίθιο κούρεμα κα τι το κουλό όπλο που κουβαλάει πάντα. (Αξιοπρεπες σχόλιο θα κανω μολις το διαβασω μαργαριτουλι μου)

Anonymous said...

συγχαρητήρια για την εύστοχη
και εμπνευσμένη προσεγγιση.
όσοι αρέσκονται σε αποκρυπτογραφήσεις, ας διαβάσουν το βιβλιο του μακΚαρθυ, Ο ΔΡΌΜΟΣ...
που έγραψε χρόνια μετά...
εκεί ο καθρέπτης του κόσμου του/μας, εκεί και το μυστήριο...
χερι χέρι πηγαίνουμε όλοι.
γιαννης

αθεόφοβος said...

Αυτός ο κινούμενος όλμος, που ανοίγει κλειδαριές με τον πιο παράξενο τρόπο ever,

Με αυτό σκοτώνουν τις αγελάδες γι΄αυτό και γίνεται και η σχετική αναφορά.
Η καλύτερη ταινία των Κοέν γεμάτη με το πιό διαβρωτικό χιούμορ τους που δίνει την δυνατότητα ο καθένας να δώσει την δική του ερμηνεία στην ταινία όπως είναι η δική σου που είναι εξαιρετική.

krotkaya said...

δεν την έχω δει ακόμα και θέλω πολύ.
το ανασταλτικό μου και στοςυ Κοέν και στην Ταραντίνο (άσχετο;) είναι η φρικιαστικά ωμή βία. Την οποία απλώς όσο μεγαλώνω αντέχω όλο και λιγότερο...

για τα λοιπά, αν δω την ταινία, θα σου πω.

fuzzyburlesque said...

ταινια της χρονιας μαζι με το 4m,3w,2d.

auburn Kate said...

Απ΄τις καλύτερες κριτικές ταινίας που διαβασα μεχρι στιγμής μαργαριτούλι. Εγραψες. Δεν ξερω αν θα δω τελικα την ταινία, μου εχει κολλησει επι του παρόντος το "θα χυθει αίμα" και το "Πριν ο Διαβολος καταλάβει ότι πέθανες". Αυτες θελω μανιασμένα να δω. Οσο γαι το Καλο και το Κακό, όπως μας διδασκςι χρόνια τώρα η Τέχνη, ακόμη κι η "πολωτική", και οι λεγόμενοι καλοι εχουν αρνητικές πλευρές(π.χ. αυτο το ξανθό λυσσασμνεο πλασμα στο Prison Break που σαν σύγχρονος Ιαβερης κυνηγαει τα δύο αδελφακια και την παρέα τους, με οδηγο του τη ρήση¨ο σκοπος αγιαζει τα μεσα") όπως κα ιτο οτι οι λεγομενοι κακοί έχουν και θετικές πλευρές. Οποιος δεν το εχει καταλαβει αυτο είναι γι μενα ασυγγνωστα ανυποψίαστος. Φιλι.

ritsmas said...

Μικρο μου φιλαράκι, διαβασα και το βιβλίο, ειδα και την ταινία. Τί να σου πω; Μάλλον ενοχλημένη είμαι και απο τα δυό. Ισως αυτή η αγριάδα, αυτός ο συνεχής διασυρμός και πονος του ανθρώπου....Η προσεγγιση σου μου αρέσει, ομως
φιλια
ριτς

patsiouri said...

Την κοπέλα τη σκότωσε τελικά, έτσι δεν είναι???